Бэс ыйын 14 күнүгэр Мэҥэ нэһилиэгин олохтоохторугар, дьоһун-мааны ыалдьыттарыгар Арассыыйаҕа аҕа дойдуну, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр ийэ дойдуну көмүскээччилэр, Мэҥэ Хаҥалас улууһугар тыа хаһаайыстыбатын, нэһилиэкпитигэр кыайыы сылларыгар, Улуу кыайыы 80 сылыгар аналлаах Үрүҥ тунах ыһыах буолан ааста.
Сарсыардаттан ыһыахтыыр сиргэ киириигэ «Арчы», «Доруобуйа» түмсүү далбар хотуттара дэйбииринэн ыраастаныы сиэрин – туомун толорон, ыһыахха кэлбит бары ыалдьыттары арыылаах алаадьынан үөрэ-көтө көрүстүлэр.
Ыһыах алгыһа – бу үрдүкү айыыларга уонна сир – дойду иччилэригэр үҥүү, сүгүрүйүү, аар айылҕаттан быйаҥы, саҥа кэлэр дьылга оҕо – уруу, сүөһү – ас дэлэйэригэр көрдөһүү, күүс – уох ылыы буолар. «Үрүҥ тунах ыһыах» аһыллыытыын сиэрэ-туома 9 сиринэн тупта уматыыттан саҕаланна. 27 дэйбиирдээх, 9 ситиилиилээх дьахталлар алгыс түһэр түһүлгэтин киртэн – хахтан түптэ унаар буруотунан ыраастаатылар, хара дьайы үрүҥ сылгы сиэлинэн дэйбиирдээн үтэйдилэр. Алгыс түһэр үтүө түһүлгэтин тойук добун дорҕоонунан, айыы намыын хамсаныытынан үрдүк мэҥэ халлааҥҥа дабайар ытык аартыгы «Арчы» үҥкүүнэн арыйдылар.
Ыраастаммыт кэскиллээх түһүлгэҕэ Аар айылҕа оҕолоро — эрэкэ –дьэрэкэ оҕолор эҕэрдэлээн нэлэй – маҥан аартыгы тэлэритэн, ала тыргыл аартыгы үҥкүүлээн арыйдылар.
Айыы ыраас көтөрө кыталык барахсан, Аар Айыылартан алгыһы түһэрэргэ төрүт түһүлгэбитин үтүөнэн түстээннэр, үҥкүүлээн дайдылар.
Үөрүүлээх күндү күнү Алгысчыт Баайаҕантай Кулан Хаан уҥа өттүгэр уолан дьону уктан, хаҥас өртүгэр арылы кындыа кыыһы хаайан, арҕаа аартыгынан киирэн аал уоту оттон, уйгу – быйаҥ, үрүҥ тунах ыһыах алгыһын түстүүрүгэр, бука бары уоскуйан, чуумпуран биэрэн, көрүстүбүт, налыйан, намырыйан, дьоһуннанан алгыһы түстээтибит.
Ыһыах сиэрин ситэрэн, кымыс үрдүн охторуу сиэрэ-туома буолла, Алгысчыт Баайаҕантай Кулан Хаан кыынньар кымыһы «Мэҥэ нэһилиэгэ» тыа сирин түөлбэтин аҕа баһылыгар Куприянов Александр Валерьевичка утары уунан,төрүттэрбит маанылаах астарынан күндүлээтэ. Ыһыах аһыллыытыгар мустубут бары дьоммутун 27 далбар хотуттар алгыстаах арыылаах алаадьынан, кыынньар кымыһынан,сибиэһэй сылгы этинэн күндүлээтилэр.
Үрүҥ тунах ыһыах аһыллыытын сиэрэ-туома күн төгүрүк оһуохайынан түмүктэннэ. Доллоһутар төрүт оһуохайы таһаарарда — саха норуотун национальнай культуратын, үгэс буолбут сиэрин- туомун сайыннарыыга уонна харыстааһыҥҥа боччумнаах кылаатын иһин нэһилиэкпит киэн туттар, ытыктыыр биир дойдулаахпыт, Мэҥэ нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, «Мэҥэ аат» анал бэлиэ хаһаайына Баайаҕантай Кулан Хаан Сэргэй Уола.
Саха омук үйэлээх күнүгэр уйгулаах олохпут үөрүүтүн, Үрүҥ тунах ыһыаҕынан «Мэҥэ нэһилиэгэ» тыа сирин түөлбэтин баһылыга Куприянов Александр Валерьевич бар дьонугар эҕэрдэ тылын анаата уонна наҕараадалары туттартаата.
«Мэҥэ» нэһилиэгэ тыа сирин түөлбэтин баһылыга Куприянов Александр Валерьевич Улуу кыайыы 80 сылынан анал сувенир, кинигэ бэлэхтэр ытыктабыллаах тыыл ветераннарыгар уонна сэрии сылын оҕолоругар туттарылыннылар:
Габышева Парасковья Прокопьевнаҕа – үлэ, тыыл ветерана, РСФСР үөрэҕириитин туйгуна, Мэҥэ – Хаҥалас улууһун, Мэҥэ нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, «Старшай учуутал», «Учууталлар учууталлара», элбэх оҕо күн күбэй ийэтэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
Заровняева Вера Григорьевнаҕа — үлэ, тыыл ветерана, «Үлэҕэ килбиэнин иһин» мэтээл кавалера, норуот маастара, Мэҥэ нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, күн күбэй ийэ, эйэҕэс эбээ.
Черкашин Егор Николаевичка- үлэ, тыыл ветерана, «Октябрь» колхозка, «Максим Горькай», «Мэҥэ» совхозтарга уһун сылларга үтүө суобастаахтык үлэлээбит ветеран механизатор.
Стручков Иван Егоровичка – үлэ, тыыл бэтэрээнэ, стахановец, коммунистическай үлэ ударнига, сыана бэтэрээнэ, Мэҥэ нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо.
Протодьяконов Афанасий Никифоровичка – сэрии сылын оҕото, үлэ бэтэрээнэ, Саха Республикатын культуратын туйгуна, тойуксут, олоҥхоһут, алгысчыт, оһуохайдьыт, Бүтүн Союзтааҕы фольклор көрүүтүн лауреата, «Мэҥэ – Хаҥалас культуратын уонна духуобунай сайдыыга кылаатын иһин» бэлиэ хаһаайына, «Мэҥэ», «Мөҥүрүөн» нэһилиэктэрин бочуоттаах олохтооҕо.
Габышева Мотрена Игнатьевнаҕа — сэрии сылын оҕото, Александр Георгиевич Семенов аатынан врачебнай амбулатория ветеран үлэһитэ, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ, элбэх оҕо күн күбэй ийэтэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
Габышева Марфа Николаевнаҕа — сэрии сылын оҕото, «Звездочка» оҕо уһуйаанын ветеран үлэһитэ, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ, элбэх оҕо күн күбэй ийэтэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
Куприянова Розалия Николаевнаҕа — сэрии сылын оҕото, «Максим Горькай», «Мэҥэ» совхозка тыа хаһаайыстыбатын сайдыытыгар үтүө суобастаахтык үлэлээбит нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ, Мэҥэ нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, элбэх оҕо күн күбэй ийэтэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
Харитонова Марфа Петровнаҕа – сэрии сылын оҕото, «Учууталлар учууталлара», Саха Республикатын үөрэҕин систематын бочуоттаах ветерана, «Саха республикатын уус – уран самодеятельноһын ветерана» анал бэлиэлээх, Мэҥэ нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, күн күбэй ийэ, эйэҕэс эбээ.
Максимова Дария Архиповнаҕа — сэрии сылын оҕото, үлэ ветерана, «Күөллэрики», «Социализм суола» колхозтарга уһун сылларга арыыһытынан, кэлин Балыктаах орто оскуолатыгар техүлэһитинэн үлэлээбит билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор ытык-мааны ветераммыт, элбэх оҕо күн күбэй ийэтэ, эйэҕэс эбээтэ.
Ноговицына Елена Васильевнаҕа – сэрии сылын оҕото, Александр Георгиевич Семенов аатынан врачебнай амбулатория ветеран үлэһитэ, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ, элбэх оҕо күн күбэй ийэтэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
Винокурова Анна Христофоровнаҕа – сэрии сылын оҕото, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ, күн күбэй ийэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ, Винокуров Николай Семеновичка — сэрии сылын оҕото, чэпчэки атлетикаҕа Саха Республикатын уонна Российскай Федерация спордун маастара, Саха Республикатын үөрэҕин туйгуна, Саха Республикатын физическай культуратын уонна спордун туйгуна.
«Мэҥэ» нэһилиэгэ тыа сирин түөлбэтин баһылыга Куприянов Александр Валерьевич бэс ыйын 6 күнүнээҕи дьаһалынан «Мэҥэ нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо» анал бэлиэнэн наҕараадаланнылар:
Черкашин Егор Николаевич — үлэ, тыыл ветерана, «Октябрь» колхозка«Максим Горькай», «Мэҥэ» совхозтарга уһун сылларга үтүө суобастаахтык үлэлээбит ветеран механизатор.
Габышева Мотрена Игнатьевна — сэрии сылын оҕото, Александр Георгиевич Семенов аатынан врачебнай амбулатория ветеран үлэһитэ, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ, элбэх оҕо күн күбэй ийэтэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
Габышева Марфа Николаевна — сэрии сылын оҕото, «Звездочка» оҕо уһуйаанын ветеран үлэһитэ,билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ, элбэх оҕо күн күбэй ийэтэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
Максимова Дария Архиповна — сэрии сылын оҕото, үлэ ветерана, «Күөллэрики», «Социализм суола» колхозтарга уһун сылларга арыыһытынан, кэлин Балыктаах орто оскуолатыгар техүлэһитинэн үлэлээбит билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор ытык-мааны ветераммыт, элбэх оҕо күн күбэй ийэтэ, эйэҕэс эбээтэ.
Ноговицына Елена Васильевна – сэрии сылын оҕото, Александр Георгиевич Семенов аатынан врачебнай амбулатория ветеран үлэһитэ, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ, элбэх оҕо күн күбэй ийэтэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
Винокурова Анна Христофоровна – сэрии сылын оҕото, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ, күн күбэй ийэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ, Винокуров Николай Семенович — сэрии сылын оҕото, чэпчэки атлетикаҕа Саха Республикатын уонна Российскай Федерация спордун маастара, Саха Республикатын үөрэҕин туйгуна, Саха Республикатын физическай культуратын уонна спордун туйгуна.
Кычкин Модест Дмитриевич – үлэ ветерана, «Максим Горькай», «Мэҥэ» совхозтарга кылаабнай инженерынан үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ, «2000 үтүө дьыала» анал бэлиэ хаһаайына, Мэҥэ Хаҥалас улууһун бочуоттаах олохтооҕо.
Уһун сылларга нэһилиэкпит социальнай – экономическай сайдыытыгар, нэһилиэккэ буолар тэрээһиннэргэ, спортивнай күрэхтэһиилэргэ, общественнай үлэлэргэ дьоһун кылааттарын киллэрсэллэрин иһин «Нэһилиэк бочуотун кинигэтигэр» киллэриллибитин туоһулуур удостоверение туттарылыннылар:
Кычкина Любовь Васильевнаҕа – олохтоох култуура дьиэтин директора, Саха республикатын үөрэҕин туйгуна, Российскай Федерация уопсай үөрэҕин бочуоттаах үлэһитэ, «Учууталлар учууталлара», Мэҥэ нэһилиэгин уонна «Мэҥэ- Хаҥалас улууһун үөрэхтээһин сайдыытыгар кылаатын иһин», «Саха Республикатын агроүөрэхтээһин сайдыытыгар кылаатын иһин» анал бэлиэлэр хаһаайына, күн күбэй ийэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
Андросова Анастасия Гаврильевнаҕа – үлэ ветерана, «Максим Горькай», «Мэҥэ» совхозтарга тыа хаһаайыстыбатын эйгэтигэр, үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ, күн бүгүн «Хаххах» өҥөнү оҥорор тыа хаһаайыстыбатын кээпэрэтиибин тутаах үлэһитэ, күн күбэй ийэ, эйэҕэс эбээ.
Улуу Кыайыы 80 сылыгар ананан тахсыбыт «Мэҥэ – Хаҥалас оройуона Аҕа дойду улуу сэриитин сылларыгар. 1941 – 1945 сс. Мэҥэ нэһилиэгэ Докумуоннар» кинигэ бэлэмнэнэн тахсарыгар сүҥкэн кылаатын иһин Мэҥэ – Хаҥалас улууһун баһылыгын Тихонов Дмитрий Иванович уонна «Мэҥэ» нэһилиэгэ тыа сирин түөлбэтин баһылыгын Куприянов Александр Валерьевич махтал суруктара, анал сувенир туттарылынна: Скрябина Анисия Даниловнаҕа – ССРС култууратын туйгуна, Саха Республикатын култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Мэҥэ – Хаҥалас улууһун, Мэҥэ нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, нэһилиэкпит общественнай, культурнай олоҕун көхтөөх кыттыылааҕа, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ, күн күбэй ийэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
Ыһыах үөрүүлээх чааһыгар үбүлүөйүнэй саастарын туолбут ытык-мааны кырдьаҕастарбыт нэһилиэк баһылыгын Куприянов А.В. эҕэрдэ суругунан уонна анал бэлиэнэн наҕараадаланнылар:
75 сааһын туолбут үбүлүөйдээх кэминэн — Ноговицына Марфа Иннокентьевна – Саха республикатын үөрэҕин туйгуна, Российскай Федерация уопсай үөрэҕин бочуоттаах үлэһитэ, Саха республикатын социальнай инициативаларын туйгуна, Саха республикатын маассабай физическай культуратыгар көҕүлээһин туйгуна, «Доруобуйа» түмсүү салайааччыта, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык-мааны ветерана, элбэх оҕо күн күбэй ийэтэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
Захарова Римма Николаевна – үлэ бэтэрээнэ, зоотехник идэтин баһылаан, «Мэҥэ» совхоз Балыктаахтааҕы отделениятыгар уһун сылларга үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ, күн күбэй ийэ, эйэҕэс эбээ.
Чукрова Дария Григорьевнаҕа — үлэ ветерана, «Мэҥэ – Хаҥалас улууһун доруобуйатын харыстабылын сайдыытыгар кылаатын иһин» бэлиэ хаһаайката, нэһилиэкпит общественнай, культурнай олоҕун көхтөөх кыттыылааҕа, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ, күн күбэй ийэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
70 саастарын туолбут үбүлүөйдээх кэминэн — Никитин Петр Семенович – «Якутскэнерго» хампаанньа өрөмүөннүүр уонна өҥөнү оҥорор электромонтера, Саха Республикатын электроэнергия эйгэтин бочуоттаах үлэһитэ, нэһилиэк уус — уран самодеятельноһын актыыбынай кыттыылааҕа, «Ситим» эр дьон вокальнай ансаамбылга утумнаахтык дьарыктанар, үс оҕо амарах аҕата, элбэх сиэн эйэҕэс эһээтэ.
Ноговицын Иван Фомич – үлэ ветерана, «Максим Горькай», «Мэҥэ» совхозтарга тыа хаһаайыстыбатын сайдыытыгар, производство көдьүүһүн үрдэтиигэ үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ, элбэх оҕо амарах аҕата, элбэх сиэн эйэҕэс эһээтэ, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ.
65 саастарын томточчу туолбут үбүлүөйдээх кэминэн — Артемьева Марина Васильевна – үлэ ветерана, Хотугулуу илиҥҥи федеральнай университет студенческай городок дежурнай администратора, күн күбэй ийэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
Харитонова Саргылана Иннокентьевна – үлэ бэтэрээнэ, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ, элбэх оҕо күн күбэй ийэтэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
Шестакова Зинаида Васильевна — нэһилиэкпит ытык мааны олохтооҕо, элбэх оҕо эйэҕэс эдьиийэ.
Захарова Людмила Кирилловна — үлэ бэтэрээнэ, «Мэҥэ» совхозка уһун сылларга үтүө суобастаахтык ветеринарынан үлэлээбитэ, нэһилиэк культурнай, спортивнай олоҕун актыыбынай кыттыылааҕа, ветеран спортсмен, “Талба” үҥкүү ансамбылын солбуллубат үҥкүүһүтэ, күн күбэй ийэ, элбэх сиэн эйэҕэс эбээтэ.
Афанасьев Егор Васильевич -үлэ ветерана, Саха өрөспүүбүлүкэтин олох – дьаһах коммунальнай хаһаайыстыбатын государственнай унитарнай тэрилтэ ветерана», «Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуот уус- уран айымньытын сайдыытыгар кылаатын иһин» бэлиэлэр хаһаайына, нэһилиэк уус — уран самодеятельноһын актыыбынай кыттыылааҕа, «Ситим» эр дьон вокальнай, «Мүчүк» фольклорнай ансаамбылларга, «Бэтиэхэлээх Балыктаахтарга» утумнаахтык дьарыктанар, амарах аҕа, эйэҕэс эһээ.
60 сааһын туолбут үбүлүөйдээх кэминэн — Харитонов Модест Матвеевич — «Максим Горькай», «Мэҥэ» совхозтарга үгүс сылларга үтүө суобастаахтык үлэлээбит үлэ бэтэрээнэ, нэһилиэкпит ытык мааны олохтооҕо.
Габышев Владимир Николаевич — «Максим Горькай», «Мэҥэ» совхозтарга үгүс сылларга, эҥкилэ суох үлэлээбит ветеран суоппар, нэһилиэк культурнай, спортивнай олоҕун, актыыбынай кыттыылааҕа, ветеран спортсмен, олохтоох олох – дьаһах коммунальнай хаһаайыстыбатын тэрилтэтигэр үтүө суобастаахтык үлэлээбит, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор нэһилиэкпит биир ытык – мааны бэтэрээнэ, амарах аҕа, эйэҕэс эһээ.
Черкашин Андрей Дмитриевич — «Максим Горькай», «Мэҥэ» совхозтарга үгүс сылларга, үтүө суобастаахтык үлэлээбит үлэ бэтэрээнэ, билигин анал байыаннай дьайыы кыттыылааҕа, амарах аҕа, эйэҕэс эһээ.
Нэһилиэкпит чиэһин сылын ахсын өр сылларга көмүскүү сылдьар спортсменнарбыт 2024 сыл түмүгүнэн улуус нэһилиэктэрин икки ардыгар ыытыллар комплекснай спартакиадаҕа 2 группаҕа 1 миэстэни ылары ситиспиттэринэн, бастыҥ спортсменнарбытыгар олохтоох дьаһалта аатыттан «Тэтим» сахалыы таҥас брендыттан анал спортивнай көстүүм комплегын Иван Мохначевскай, Сарана Артемьева, Михаил Барабанов, Надежда Барабанова, Ким Иванов, Константин Иванов, Петр Кычкин, Павел Кычкин, Петр Андросов, Андрей Винокуров, Андрей Николаевич Винокуров, Матвей Попов, Мария Колесова, Мотрена Кычкина, Анна Шишигина, Алексей Стручков, Намыына Говорова, Татьяна Иванова, Сергей Ноговицын, Игорь Стручков, Софрон Софронов, Николай Барабанов, Людмила Мохначевская, Айсен Кычкин, Евгений Дьяконов, Виктор Долгунов бэлэх туттулар.
Мэҥэ Хаҥалас улууһун депутаттарын сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Андросов Иннокентий Иннокентьевич эҕэрдэ тылын тиэртэ уонна наҕараадалары туттартаата:
Нэһилиэк сайдыытыгар уһун сылларга үтүө суобастаах үлэтин иһин Мэҥэ – Хаҥалас улууһун депутаттарын сэбиэтин бэрэссэдээтэлин Иннокентий Иннокентьевич Андросов бочуотунай грамотатынан наҕараадаланна Валерий Егорович Куприянов – Мэҥэ нэһилиэгин тыа сирин түөлбэтин тракториһа, олохтоох олох – дьаһах коммунальнай хаһаайыстыба оператора.
Нэһилиэк сайдыытыгар уһун сылларга үтүө суобастаах үлэтин иһин Мэҥэ – Хаҥалас улууһун депутаттарын сэбиэтин бэрэссэдээтэлин Иннокентий Иннокентьевич Андросов бочуотунай грамотатынан наҕараадаланна Валерий Васильевич Кычкин – «Мэҥэ нэһилиэгэ» тыа сирин түөлбэтин суоппара.
Саха омук үйэлээх күнүгэр — Балыктаахпыт бөһүөлэгин ыһыаҕын уруйдаах түһүлгэтигэр күн бүгүн нэһилиэкпит туох, хайдах дьаһанан олорорун сыл анал бэлиэлэринэн сирдэтэн сырдатан аастыбыт.
Арассыыйаҕа 2025 сылы «Аҕа дойдуну көмүскээччи», өрөспүүбүлүкэбитигэр Ийэ дойдуну көмүскээччи сылынан биллэриллибитэ. Бу быһаарыныы Улуу Кыайыы үбүлүөйдээх 80 сылын көрсө төрөөбүт дойдубут чиэһин көмүскүү сылдьар анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар уонна Аҕа дойду Улуу сэриитигэр эһээлэрбит, хос эһээлэрбит хорсун-хоодуот быһыыларыгар ытыктабыл, сүгүрүйүү бэлиэтинэн, кинилэр сырдык ааттарын үйэтитэр сыаллаах — соруктаах ылыныллыбыта. 80 сыл анараа өттүгэр бүгүҥҥү биһиги дьоллоох, эйэлээх олохпутун түстээбит, сыл – хонук төһө да ааспытын иһин, хас да, көлүөнэ дьон үөскээбитин – төрөөбүтүн иһин хаһан да өлбөөдүйбэт, хаһан да саппаҕырбат, Улуу Кыайыы чаҕылхай, сандаархай, үөрүүлээх түгэнҥэ уруйдаатахпыт буоллун. Улуу кыайыы 80 сылынан бэйэлэрин эҕэрдэлэрин тириэртилэр:
«Мичээр» үҥкүү коллективын толоруутугар «Смуглянка» үҥкүү.
Олохтоох олох -дьаһах коммуннальнай хаһаайыстыба коллективын толоруутугар «Кыайыы күнэ».
Мэҥэ — Хаҥалас улууһугар, улууспут аҕа баһылыга Дмитрий Тихонов Тыа хаһаайыстыбатын сылын биллэрбитэ быйыл түмүктэнэр үһүс сыла. Онно олоҕуран тыа хаһаайыстыба араас салааларыгар саҥа сүүрээннэри тобулан, дьиэ кэргэн түмсүүтүнэн, бар дьоммут сүбэтинэн, Ил Дархаммыт өйөбүлүнэн, салгыы саҥа дьаһаллар ылыллан үлэ-хамнас ситимнээхтик тэриллэр. Үрүҥ тунах ыһыах маанылаах түһүлгэтигэр күннэтэ сайда турар тыа хаһаайыстыбатын эйгэтигэр үлэни өрө тутар, туруу үлэһит дьоммутун, киэҥ тутта ааттаан аастыбыт.
Үлэттэн толлубат, киэҥ — холку санаалаах, олоххо дьулуурдаах, киэн туттар нэһилиэкпит Тыа хаһаайыстыбатын сайдыытыгар төһүү буолар, хороҕор муостааҕы, сыспай сиэллээҕи иитэр, тыа хаһаайыстыбатын сыралаах үлэтиттэн толлон турбакка, кыһыҥҥы тымныылары, сайыҥҥы куйааһы аахсыбакка, биир күн өрөөбөккө хорутуулаахтык үлэлии – хамсыы сылдьар үс фермер уолаттарбыт Ньургун Габышев, Дьулус Говоров, Илья Мохначевскай. Быйыл фермер уолаттарбытын кытта «Хаххах» өҥөнү оҥорор тыа хаһаайыстыбатын кээпэрэтиибэ (салайааччы Маргарита Ивановна) бииргэ кыттыһан кыстыгы этэҥҥэ туораан, «Мараҕа» сайылыкка көһөн тахсан үрүҥ илгэни үрүлүтэ үлэлии -хамсыы сылдьаллар, олох уйгутун түстэһэллэр.
40 сыл анараа өртүгэр «Максим Горькай» совхозтан арахсан «Мэҥэ» совхоз тэриллибитэ. Директорынан Куприянов Василий Герасимович кыһыҥҥы тымныыны, сайыҥҥы куйааһы аахсаабакка тыа хаһаайыстыбата сайдарыгар күргүөмнээх үлэ барбыта. Уруй-айхал буоллун «Мэҥэ» сопхуоска үлэлээн ааспыт туруу үлэһит дьоммутугар! Бары үлэҕэ дьоҕурдаах, бастыҥ, үтүө дьоннордоох Балыктаахпыт инникитин да үүнэ, сайда тур диэн баҕа санаа бастыҥын анаан эҕэрдэлэрин тириэртилэр.
«Мичээр» үҥкүү бөлөҕүн уолаттарын толоруутугар «Уран» үҥкүү.
«Мүчүк» фольклорнай бөлөх толоруутугар «Фольклорнай композиция», салайааччы СР култууратын үтүөлээх үлэһитэ Анисия Скрябина.
«Күүлэй күнэ» ырыаны бэлэх уунна «Ситим» эр дьон вокальнай ансаамбыла, салайааччы Иван Прибылых, СР култууратын туйгуна.
Улуу кыайыы 80 сылын көрсө нэһилиэкпит аҕа баһылыга Александр Валерьевич Куприянов 2025 сылы «Кыайыы» сылынан биллэрбитэ. Онно тирэҕирэн, Улуу кыайыы 80 сылыгар аналлаах тэрээһиннэр, араас таһымнаах дьаһаллар ылыллан үлэ – хамнас тиһигин быспакка тэриллэр. Ол курдук олохтоох «Балыктаах телестудияҕа» «Умнубаппыт! Сүгүрүйэбит! Кэриэстиибит» диэн рубрикаҕа хас пятница аайы Аҕа дойду улуу сэриитигэр сырдык тыыннарын толук уурбут буойун саллааттарбыт, уоттаах сэрииттэн кыайыы көтөллөөх эргиллэн кэлэн эйэлээх олоҕу тутуспут ытык – мааны ветераннарбыт, Кэбээйи көһүүтүн кыттыылаахтарын уонна тыылга улуу кыайыыны уһансыбыт биир дойдулаахтарбыт тустарынан сыл устата оҕолоро, сиэттэрэ 60 видеосюжет оҥоһуллан, сырдатыллан кэллэ. Ону сэргэ үөрэх – билии, спорт, култуура эйгэтигэр туһаайыллар араас таһымнаах үйэтитиигэ аналлаах тэрээһиннэр, сыл түмүктэниэр диэри былааннаахтык тэриллэн ыытыллыахтара. Бу курдук сылбыт анал бэлиэлэринэн салайтаран бары биир санааҕа түмүллэн, үлэлиирбит, айарбыт – тутарбыт туһунан сырдатан аастыбыт.
Инники кэскиллэрбит — ыччаттарбыт Гаврил Дьяконов, Вадим Шепелев, Евгений Дьяконов толорууларыгар «Мин дойдум».
«Мичээр» үҥкүү коллективын толоруутугар «Дьиэрэҥкэй».
Самаан сайыны уруйдуур үрүҥ тунах ыһыах үөрүүлээх аһыллыыта, 50 – н тахса сыл уостан түспэккэ ылланан кэлбит, нэһилиэкпит визитнай карточката буолбут «Балыктаах киэһэтэ» ырыаны «Ситим» эр дьон вокальнай ансаамбыла дохсун ытыс тыаһын доҕуһуолугар толорууларынан түмүктэннэ.
Үрүҥ тунах ыһыах үөрүүлээх аһыллыытын иилээн-саҕалаан ыыттылар: Дария Григорьевна Чукрова, Илья Николаевич Габышев.
Быйылгы ыһыахпыт тэрээһинигэр күүс-көмө буолбут дьоннорбутугар: «Мэҥэ нэһилиэгэ» тыа сирин тэриллиитин (баһылык Куприянов А.В.), олохтоох олох-дьаһах коммунальнай хаһаайыстыба (начальник Ноговицын И.Н.), М.П.Габышев аатынан Балыктаах орто оскуолатын (директор Иванов Е.Н.), «Хаххах» тыа хаһаайыстыбатын потребительскай кооперативын (салайааччы Скрябина М.И.) коллективтарыгар, «Үс фермер» түмсүү уолаттарыгар Габышев Н.В., Говоров Дь.Г., Мохначевский И.Е., «Доруобуйа» түмсүү (салайааччы Ноговицына М.И.), «Арчы» түмсүү (салайааччы Рожина Н.Ф.) «Эрэл» түмсүү (салайааччы Бродникова П.Г.), «Мичээр» үҥкүү, «Мүчүк» фольклорнай бөлөх коллективтарыгар, ыһыах алгыһын түстээбит алгысчыппытыгар Баайаҕантай Кулан Хаан Сэргэй уолугар, ыһыах аһыллыытын сиэрин-туомун иилээн-саҕалаан ыыппыт Дария Чукроваҕа, Илья Габышевка, нэһилиэкпит бары түөлбэлэрин олохтоохторугар, түөлбэ салайааччыларыгар уонна ыһыах кэмигэр солун сүүрээни киллэрэн бэртээхэй сынньалаҥы тэрийбит биир дойдулаахпытыгар Арьян Мохначевскайга ис сүрэхтэн тахсар сылаас махтал тылларын аныыбыт. Чэгиэн-чэбдик буолуоҕуҥ, бары тутуспутунан тапталлаах нэһилиэкпит, улууспут, өрөспүүбүлүкэбит, дойдубут сайдыытыгар түмсүүлээхтик сайда-үүнэ туруоҕуҥ!