Ыам ыйын 25-26 күннэригэр дойдубут тэбэр сүрэҕэр Москваҕа ыытыллыбыт Бүтүн Россиятааҕы X-c юбилейдаах «Труженики села» форумугар тыа сирин оскуолатыгар өр сылларга үлэлээбит учуутал быһыытынан, М.П. Габышев аатынан Балыктаах орто оскуолатын математика учуутала, Светлана Антоновна Габышева кыттыыны ылан кэллэ.
«Саха сириттэн делегацияҕа СӨ ТХМ «Центр ресурсного обеспечения агропромышленного комплекса» управлениетын үлэһиттэрэ К.П. Лазарев, М.С. Скрябина, К.А. Бикетова, 2-с Малдьаҕар агрохайысхалаах орто оскуолатын директора Сысоев Г.Г., бу оскуола агрохайысхатын салайааччы Атласова Н.Н, мин уонна Москваттан, АБДь хонуутуттан тахсан, Тулагы агрохайысхалаах оскуолатын экс- директора Д.В. Андросов холбоһон сырыттыбыт. Дмитрий Васильевич баҕа өттүнэн илии баттаан, Аҕа дойдутун көмүскүү, анал байыаннай дьайыыга барбыта сыл буолбут эбит. Бастакы күн Тверской болуоссакка фермердэр бородууксуйаларын улахан ярмаркатынан саҕаланна. Регион аайыттан иккилии делегат Совет Федераций уораҕайыгар Пленарнай мунньахха ыҥырыллан, председатель В.И.Матвиенконы кытта көрсүһүүгэ бырайыактарын көмүскээтилэр. Бүтүн Россияттан наһаа элбэх заявление киирбитинэн, Малдьаҕар агрохайысхалаах орто оскуолатын директора Г.Г. Сысоев «Агрошкола, ямщицкое наследие и агротуризм» диэн ТХМ, АГАТУ үлэһиттэрин кытта өр кэмҥэ ырытыллан оҥоһуллубут бырайыагын бириэмэ тиийбэтинэн мунньахха кыайан көмүскээбэккэ, протоколга киирэн, В.И. Матвиенкоҕа үөрэтиигэ түһэриллибит. Иккис күн Национальнай центр «Россия» киэҥ уораҕайыгар тэрилиннэ. Барыта 600 кыттааччы «Российское село- пространство возможностей» стратегическай сессияҕа муһуннубут. Мунньаҕы Федерациялар Сэбиэттэрин бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Яцкин А.В., аграрнай-продовольственнай уонна природопользование комитетын бэрэссэдээтэлэ Двойных А.В. салайдылар. Тыа хаһаайыстыбата дойдубутугар сайдыытыгар федеральнай бюджеттан 600 млрд. солк. көрүллэр эбит. Россия нэһилиэнньэтин 25% тыа сиригэр олороллор, онтон 5% эрэ тыа хаһаайыстыбатынан дьарыктанар, аһы- үөлү оҥорор эбит. Онон тыа сирэ эстибэккэ сайдыытыгар, тыа сиригэр олохсуйууга государственнай программа оҥоһуллан үлэ салҕанарын, Россия тыатын сирэ инникилээҕин туһунан үрдүк трибунаттан араас салайааччылар элбэхтик эттилэр- тыыннылар. Таһаарыылаах үлэлээх эдэр фермердэр, ИП лар үлэлэрин опытын кэпсээтилэр. Тимирязев аатынан тх академиятын үлэһитэ кэпсээбитинэн, күн бүгүн студеннарын 86% Россия регионнарыттан сылдьар оҕолор эбит. Быйыл 722 студент целевой миэстэнэн туттарсан киирбиттэр. Агрооскуолалар выпускниктарыгар өйөбүл баарын эттэ, РСХБ кытта бииргэ үлэлээн, кинилэр үөрэхтэригэр туттарсан киирбит оҕолорго, 10000 суумалаах сертификат оҥоһуллубут. Академия ыытар олимпиадаларыгар, конкурстарыгар ситиһиилээхтик кыттыбыт оҕолору, конкурсу таһынан, үөрэххэ ылаллар эбит. Красноярскай кыраайтан оскуола директора агрокылаастан аграрнай техникумҥа, онтон агропредприятиеҕа үлэ диэн ситимнээх үлэлэрин сырдатта. Оскуолаҕа сыһыаннаах итинник дакылааттары өйдөөн иһиттим. Форум кыттыылаахтара, бары дойдубут үрдүнэн, ыам ыйын 26-30 күннэригэр ыытылла турар агродиктаҥҥа күргүөмүнэн кытынныбыт. Диктант 10 боппуруоһун улахан экранынан дьиҥнээх тыа хаһаайыстыбатын үлэһит дьоно биэрбиттэрэ кэрэхсэбили үөскэттэ, 20 боппуруоһун хаалбыт бириэмэҕэ толорбуппут кэннэ, анал волонтердар хомуйдулар. Күн иккис аҥарыгар 7 теманан, улахан төгүрүк остуолларынан арахсан, үлэлээтибит. Учууталлар «О состоянии и перспективах развития сельских школ в РФ», ТХМ үлэһиттэрэ «Малый агробизнес», «Инфраструктура села в ХХI веке» төгүрүк остуолларга арахсан сырыттыбыт. Интэриэһинэй этиилэр: Тамбовскай уобаласка Татановскайдааҕы агрохайысхалаах оскуола агроүөрэхтээһиҥҥэ киин эбит, онно Россия 55 регионуттан оскуолалар холбоһо сылдьаллар эбит, олортон 16 оскуола РАН оскуолалара буолбуттар (Саха сириттэн Хатас оскуолата). Бу оскуолаларга оскуола пришкольнай учаастагын бородууксуйатын батарыы судургутуйбут, нолуокка льготалаахтар эбит,Ульяновскай уобаластанА.С.Макаренко аатынан оскуола директора махтанна, кинилэргэ оскуолаларын өрөмүөнэ » Программа развития сельских территорий» программанан толору хаачыстыбалаахтык ыытыллыбыт, агрокылаас аһыллыбыт, учууталларга » бесшовные » идэ таһымын үрдэтии курстарын тэрийбиттэр, тыа сирин оскуолаларын социальнай партнерстволарын тэрийбиттэр, тыа сиригэр- оскуола нэһилиэк сүрэҕэ, оттон учуутал- нэһилиэк дууһата диэн тылларын дохсун ытыс тыаһынан көрүстүбүт. Кировскай уобаластан Калинка диэн кыра дэриэбинэ оскуолатын эдэркээн учуутала «Ты не один» диэн бырайыак үлэлэтэн, оскуола үөрэнээччилэрэ, соҕотох олорор кырдьаҕас дэриэбинэ олохтоохторугар, волонтерскай көмөлөрүн кэпсээтэ. Новосибирскай уобалас Камышинскай оскуолатын директора, кинилэр уобаластарыгар агрокылаас- колледж- тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын оҥорон таһаарааччы ситиминэн, 60 агрокылаас үлэлиирин кэпсээтэ. Манна 2 колледж, 31 АПК тэрилтэлэрэ холбоспуттар. 62 лаборатория үлэлиир эбит. Үөрэнээччилэр суоппар, тракторист, слесарь, сварщик парикмахер, визажист идэлэрин баһылыыллар эбит. Маннык биир ситимнээх үөрэхтээһини киллэриэхтэриттэн, тыа хаһаайыстыбатын идэтин талар выпускниктар ахсааннара 1,5 төгүл үрдээбитин бэлиэтээтэ. Араас орто анал үөрэх тэрилтэлэрин салайааччылара кэпсэтиигэ көхтөөхтүк кытыннылар, ол курдук тыа сиригэр учуутал тиийбэт буолуутун, социально- педагогическай кылаастары аһан, оҕолор учуутал идэтин баһылаан, дойдуларыгар төннөн кэлэллэрин ситиһиэххэ сөбүн сүбэлээтилэр. Түмүккэ, «Тыа сирин учуутала» Бүтүн Россиятааҕы куонкурус кыайыылаахтарын наҕараадалааһын ыытылынна. Форум православнай культура уонна кыра куораттар уонна дэриэбинэлэр культурнай наследиеларын 12 фестивалын улахан кэнсиэринэн түмүктэннэ».
Көрөн истэн кэлбиппин үллэстибиппиттэн агрооскуолалар, агрокылаас аһыллыбыт оскуолалара туһанан, салҕыы ирдэһэн үлэлиэххит диэн баҕа санаабын үллэһинним. Балыктаах орто оскуолатын учуутала Светлана Антоновна Габышева.
