Балаҕан ыйын 26 күнүгэр олохтоох култуура дьиэтигэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннаһын күнүгэр аналлаах үөрүүлээх тэрээһин буолан ааста.
1990 сыллаахха балаҕан ыйын 27 күнүгэр Саха АССР уон иккис ыҥырыылаах Үрдүкү Сэбиэтэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай суверенитетын туһунан Декларацияны ылыммыта. Бу дьоһун докумуон Саха сирин Арассыыйа Федерациятын састаабыгар судаарыстыба быһыытынан биллэрбитэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин саҥа Конституциятын оҥорууга төрүөт буолбута.
Итинэн өрөспүүбүлүкэ бэйэтин социальнай-экономическай сайдыытын, нэһилиэнньэ олоҕун-дьаһаҕын тупсарыыга тугу ордук чорботорун, ханнык хайысхалары сүрүн оҥосторун бэйэтэ быһаарынар кыахтаммыта. Хас сыл ахсын балаҕан ыйын 27 күнүгэр биһиги республикабыт историятыгар дьоһуннаах түгэни бэлиэтиибит!
Республикабыт Судаарыстыбаннаһын ылыныы бу биһиги хотугу кыраайбыт олоҕор саҥа кэрдиис кэм саҕаланыытынан өрөспүүбүлүкэ көхтөөх сайдыытын уонна өрөспүүбүлүкэҕэ олорор норуот түмсүүтүн көрдөрөр.
Бүгүҥҥү тэрээһин үөрүүлээх аһыллыытын “Ыллыкчаан” оҕо образцовай үнкүү ансамбыла “Кэрэ куо” үнкүүнэн, Рима Фадеева «Сахам сирэ» ырыанан уонна Олеся Винокурова “Оһуор” хомус дьүһүйүү музыкальнай нүөмэрдэринэн арыйдылар.
Тэрээһиммит чэрчитинэн нэһилиэкпит убаастыыр, киэҥ туттар үтүө-мааны Парасковья Егоровна уонна Семен Семенович Чалкиннар ыал буолан оҕо-уруу төрөтөн бу орто дойдуга дьоллоохтук, ньир-бааччы 50 сыл бииргэ олорбуттарын бүтүн нэһилиэгинэн эҕэрдэлээһин тэрилиннэ. Үйэ аҥаарын устата тапталларын кутаата уостубакка, үс уол оҕонон уруйданан, икки кыыс оҕонон айхалланан, сахалыы сиэринэн сэмэйдик, дьоһуннук олорон, үгүс сиэн оҕолорунан дьоллонон, Балыктаах бөһүөлэгин биир ытык – мааны ыала буолаллар.
Бу үөрүүлээх дьоһун түгэнинэн бэйэтин эҕэрдэтин тириэртэ “Мэҥэ нэһилиэгэ” тыа сирин тэриллиитин баһылыга Габышев Ньургун Владимирович уонна 50 сыл эн-мин дэһэн, сүбэ-ама, ил-эйэ эҥэрдэһэн, сарын сарыннарыттан өйөһөн олорор нэһилиэкпит киэҥ туттар ытык-мааны дьиэ кэргэнигэр Парасковья Егоровна, Семен Семенович Чалкиннарга ыал буолан бииргэ олорбуттара 50 сылынан, оҕолорун иитиигэ ураты ситиһиилэрин уонна Мэҥэ-Хаҥалас улууһун социальнай-экономическай сайдыытыгар киллэрбит тус кылааттарын иһин “Ытык ыал” Мэҥэ-Хаҥалас улууһун бочуотун кинигэтигэр киирбиттэрин туоһулуур, «Мэҥэ-Хаҥалас улууһа» муниципальнай оройуон баһылыга Дмитрий Иванович Тихонов 491 нүөмэрдээх свидетельствотын уонна анал бэлиэни, ону сэргэ “Семейная доблесть” Өрөспүүбүлүкэбит анал бэлиэтин дохсун ытыс тыаһын ортотугар туттарда.
Ону сэргэ, түгэнинэн туһанан, “Мэҥэ-Хаҥалас улууһа” муниципальнай оройуон баһылыга Дмитрий Иванович Тихонов Грамотата уонна “Оройуон иннигэр өҥөтүн иһин” остуолга уурар бэлиэнэн Александр Георгиевич Семенов аатынан Балыктаахтааҕы быраас амбулаториятын медсестрата Сотникова Акулина Федоровна наҕараадаланна.
Бэйэлэрин истиҥ эҕэрдэлэрин уонна “Оҕо сааһым доҕотторо” ырыаларын анаатылар Александр Георгиевич Семенов аатынан олохтоох балыыһаҕа араас сылларга үлэлээбит ытык-мааны ветераннара уонна Балыктаахтааҕы быраас амбулаториятын коллектива.
Истиҥ эҕэрдэлэрин, “Аҕам алааһа” музыкальнай эҕэрдэлэрин тириэртилэр олох-дьаһах коммунальнай хаһаайыстыба коллектива, салайааччы Харитонов Сергей Семенович.
Эйэҕэс баҕа санааларын уонна ”Үчүгэй” ырыанан эҕэрдэлээтилэр «Доруобуйа» түмсүү коллектива, салайааччы Ноговицына Марфа Иннокентьевна.
Истиҥ эҕэрдэтин анаата “Аартык түөлбэ” салайааччыта Стручкова Сардана Степановна.
Михаил Прокопьевич Габышев аатынан Балыктаах орто оскуолатын коллективын аатыттан эҕэрдэтин тириэртэ профсоюз бэрэссэдээтэлэ Цыпандина Күннэйэ Николаевна.
Нэһилиэкпит бэтэрээннэрин сэбиэтин аатыттан эҕэрдэлээтэ салайааччы Кычкина Елена Кимовна.
Тэрээһини бэйэлэрин музыкальнай эҕэрдэлэринэн: “Сэргэхчэй” фольклорнай бөлөх оҕолоро, 5 кылаас коллектива «Дьэ ыллаан дьиэрэтиҥ» ырыанан (салайааччы Цыпандина Күннэйэ Николаевна) уонна Иван Прибылых ылбаҕай ырыатынан ситэрэн-хоторон, киэргэтэн биэрдилэр.
Чалкиннар дьиэ-кэргэн оҕолорун, сиэттэрин ааттарыттан эҕэрдэтин анаата төрөппүт кыыстара Трифонова Сардаана Семеновна.
Тэрээһини иилээн-саҕалаан ыытта Рима Фадеева.
Убаастыыр күндү дьоммутугар Парасковья Егоровна, Семен Семенович Чалкиннар дьиэ кэргэҥҥэ нэһилиэкпит олохтоохторун ааттарыттан өссө төгүл бииргэ олорбуккут 50 сылынан – «Көмүс сыбаайбаҕытынан» — итиитик – истиҥник эҕэрдэлиибит! Баҕарабыт саха алмааһыныы кытаанах доруобуйаны, чэгиэн – чэбдик туругу, оҕолоргут – сиэттэргит тапталларыгар угуттанан өссө да уһуннук, дьоллоохтук нус – хас олороргутугар. Эһиги иллээх – эйэлээх олоххут бука барыбытыгар үтүө холобур буолан сырдыкка – кэрэҕэ угуйа туруоҕа.
Бүгүҥҥү тэрээһиммитигэр кэлэн кыттыыны ылбыт нэһилиэкпит олохтоохторугар, олохтоох тэрилтэлэр уонна общественнай түмсүүлэрбит коллективтарыгар, олохтоох орто оскуола үөрэнээччилэригэр махтал сылаас тылларын аныыбыт! Нэһилиэкпит, улууспут, Республикабыт сайдарын туһугар бары түмсүүлээх буолан, үгүс үтүө үлэлэргитинэн дьон олоҕун таһымын сайдыытыгар, олорорго, үлэлииргэ табыгастаах эйгэни тэрийэргэ, үлэ бары хайысхатыгар ситиһиилээх, кыайыылаах-хотуулаах буолуоҕуҥ диэн баҕа санаа бастыҥын аныыбыт!